Image default

Verste detectie van een zwart gat dat een ster opslokt

Eerder dit jaar werd de Europese Very Large Telescope (VLT) gealarmeerd nadat een survey-telescoop een ongewone bron van zichtbaar licht had ontdekt.
Samen met tal van andere telescopen werd de VLT snel op deze bron gericht: een superzwaar zwart gat in een ver sterrenstelsel dat een ster had opgeslokt en de restanten ervan in de vorm van een jet had uitgestoten.
Uit de VLT-gegevens blijkt dat dit het verste voorbeeld van zo’n gebeurtenis was dat ooit is waargenomen (Nature).
Sterren die te dicht bij een zwart gat komen, worden door diens enorme getijdenkrachten uit elkaar getrokken.
Zo’n gebeurtenis wordt een tidal disruption event (TDE) genoemd.
In ongeveer één procent van de gevallen schieten bundels van plasma en straling uit de polen van het draaiende zwarte gat weg.
In 1971 omschreef zwarte-gatenpionier John Wheeler het concept van TDE’s met jets als ‘een tube tandpasta die in het midden stevig wordt samengeknepen, waardoor aan beide uiteinden materie wegspuit’.
Tot nu toe is nog maar een handjevol van deze TDE’s met jets waargenomen, waardoor er nog niet veel over bekend is.
Astronomen zijn daarom voortdurend op jacht naar deze extreme gebeurtenissen, om te begrijpen hoe de jets precies ontstaan en waarom ze maar bij zo weinig TDE’s optreden.
In het kader van deze zoektocht speuren veel telescopen, waaronder de Zwicky Transient Facility (ZTF) in de VS, regelmatig de hemel af naar tekenen van opvallende kortstondige gebeurtenissen, die vervolgens veel gedetailleerder onder de loep kunnen worden genomen met telescopen zoals de VLT.
In februari van dit jaar ontdekte de ZTF een nieuwe bron van zichtbaar licht.
De gebeurtenis, die te boek staat als AT2022cmc, leek op een gammaflits – de krachtigste lichtbron in het heelal.
Het vooruitzicht om getuige te zijn van dit zeldzame verschijnsel bracht astronomen ertoe om 21 telescopen van over de hele wereld, waaronder de VLT, te activeren om de mysterieuze lichtbron beter te kunnen bekijken.
Uit de gegevens die de VLT van het object heeft verzameld blijkt dat het licht van AT2022cmc zijn reis is begonnen toen het heelal nog maar ongeveer een derde van zijn huidige leeftijd had. Daarmee is AT2022cmc de verste TDE die ooit is ontdekt, maar dat is niet het enige bijzondere aspect van dit object.
De weinige TDE’s met jets die tot nu toe werden waargenomen, werden in eerste instantie opgemerkt met telescopen die hoogenergetische gamma- en röntgenstraling detecteren, maar nu is er dus voor het eerst eentje in zichtbaar licht opgespoord. (EE)
(Image Credit: ESO/M.Kornmesser)

Ook interessant

NIRISS-instrument van Webb-ruimtetelescoop is offline gegaan

stipmedia

China bereidt dubbele missie naar planetoïde en komeet voor

stipmedia

Superzware zwarte gaten stillen hun honger met intergalactisch gas

stipmedia

Ruim 7,5 kilogram zware meteoriet gevonden op Antarctica”

stipmedia

Miljarden objecten te zien op enorme Melkweg-survey

stipmedia

Actieve galactische kernen produceren meer energie dan gedacht

stipmedia