Image default

Reusachtige interstellaire wolk lijkt op spiraalstelsel

Chinese astronomen hebben een reusachtige spiraalvormige interstellaire wolk nabij het anticentrum van het Melkwegstelsel ontdekt. Dat is het punt dat preciest tegenover de kijkrichting van het ‘echte’ Melk- wegcentrum staat. De wolk bevindt zich op een afstand van 5300 lichtjaar van de zon, heeft een massa van zo’n 80.000 zonsmassa en vertoont structuren die doen denken aan een spiraalvormig sterrenstelsel.

De wolk werd ontdekt op opnamen in 2019 en 2024 gemaakt met de millimetertelescoop van het Purple Mountain Observatory in Delingha, China. Hiermee wordt in het kader van een langlopend project het moleculaire gas in het noordelijke deel van het Melkwegvlak in kaart gebracht. Op slechts enkele graden van het anticentrum werd een vrij geïsoleerd staande wolk ontdekt. Aan de hemel is hij ongeveer drie graden groot, wat op zijn afstand van 5300 lichtjaar overeenkomt met 300 lichtjaar. De wolk bestaat uit een centrale schijf die omringd wordt door enkele op spiraalarmen lijkende structuren die we kennen van sterrenstelsels. In de centrale schijf zijn bovendien een donker ‘gat’ en fragmenten van concentrische ringen te onderscheiden. Via visuele inspectie en trial and error-analyses konden Xuepeng Chen en collega’s in de schijf drie ellipsen reconstrueren en daarbuiten vijf spiraalarmen. Hun ware vorm wordt vertekend doordat zij onder een hoek van ongeveer 30 graden worden gezien.

De wolk doet sterk denken aan een spiraalstelsel, maar dat heeft in het algemeen een veel regelmatiger structuur. Bovendien blijkt uit de snelheden van het gas – in dit geval koolmonoxide – dat de wolk als ge- heel langzaam en quasi-rigide roteert, terwijl de rotatie van spiraalstelsels van buiten naar binnen toeneemt. Spiraalstructuren worden behalve in sterrenstelsels ook waargenomen in protoplanetaire schijven rond sterren. En ook in kleinere molecuulwolken, waar die structuur ontstaat door stromingen als gevolg van stervorming in het centrum van de wolk. De Chinese astronomen suggereren dat de reuzenwolk misschien het eerste exemplaar is van de hele klasse van heel grote interstellaire wolken met zo’n uitgestrekte spiraalstructuur. (GB/Astronomical Journal 172: 4)

Tekst: George Beekman

Combinatie van drie opnamen van de reuzenwolk, die naar de naam van het waarnemingsproject de MWISP-Spiraal wordt genoemd. De kleuren hebben hier betrekking op de relatieve snelheden (in km/s) van het gas in de wolk. (Xuepeng Chen e.a.)

Ook interessant

Voyager 1 bereikt grens van één lichtdag

Rory

De aarde overleeft waarschijnlijk wel het einde van de zon

Rory

Meteorenstorm van de maan in december 2032 gaat niet door

Rory

SpaceX vangt voor het eerst bovenste trap van Starship op na ruimtevlucht

Rory

Matig windje en toch hoge golven – op Titan

Rory

Magnetisch veld van hete Jupiter remt stormwind af

Rory