Image default

Kleine Magelhaense Wolk draait niet, maar expandeert

De Kleine Magelhaense Wolk (SMC) draait niet rond, zoals eerder gedacht, maar dijt uit. Dat komt door de aantrekkingskracht van zijn nabije grote broer, de Grote Magelhaense Wolk. Beide stelsels zijn de twee grootste begeleiders van het Melkwegstelsel. De ontdekking vloeit voort uit het meest nauwkeurige onderzoek naar de beweging van de sterren in de SMC onder leiding van Sreepriya Vijayasree van het Leibniz Institut für Astrophysik in Potsdam. De astronomen maakten gebruik van opnamen gemaakt in het kader van de zogeheten VMC-survey. Daarmee worden periodiek de beide Magelhaense Wolken met de VISTA-telescoop van de ESO in Chili gefotografeerd. Dat gebeurt in het nabij-infrarood, zodat door het stof door de stelsels heen kan worden gekeken en sterren van allerlei leeftijden aan het licht komen. Met de zevende uitgave van de VMC-survey wordt een periode van elf jaar bestreken en een driemaal zo grote nauwkeurigheid van de gemeten sterposities bereikt. Dat brengt nu aan het licht dat de sterren in de SMC zich vanaf het centrum overwegend in zowel zuidoostelijke als noordwestelijke richting buitenwaarts bewegen. Dat valt goed te rijmen met de getijdenkrachten die de naburige Grote Magelhaense Wolk veroorzaakt. In dit tempo doorgaand zullen de sterren zich over een paar honderd miljoen jaar over duizenden lichtjaren hebben verplaatst en is het stelsel ingrijpend vervormd. De positiemetingen brachten ook een duidelijke noorden zuidwaartse beweging van alléén de oudere rodereuzensterren aan het licht. Die zou kunnen wijzen op een al eerder gemelde interactie die circa 150 miljoen jaar geleden plaatsvond. Jongere sterren en sterren van middelbare leeftijd reageren namelijk verschillend op getijdenkrachten. Dit leeftijdsafhankelijke gedrag betekent dat de jongere sterpopulaties in de Kleine Magelhaense Wolk een ‘herinnering’ bewaren aan de verschillende interacties in de geschiedenis van dit stelsel. De onderzoekers vonden in de jongere sterpopulatie geen tekenen van een rotatie van het stelsel als geheel, zoals eerder werd afgeleid uit de beweging van de sterren. De astronomen denken dat plaatselijke sterrenstromen daarbij te snel als gevolg van alleen een rotatie werden beschouwd. (GB/Astronomy & Astrophysics 710, L20)

Tekst: George Beekman

 

Ook interessant

Voyager 1 bereikt grens van één lichtdag

Rory

De aarde overleeft waarschijnlijk wel het einde van de zon

Rory

Meteorenstorm van de maan in december 2032 gaat niet door

Rory

SpaceX vangt voor het eerst bovenste trap van Starship op na ruimtevlucht

Rory

Reusachtige interstellaire wolk lijkt op spiraalstelsel

Rory

Matig windje en toch hoge golven – op Titan

Rory