Image default

‘Verduistering’ van ster Betelgeuze volgde op flinke uitbarsting, en haar helderheid neemt opnieuw af

Waarnemingen met de Hubble-ruimtetelescoop wijzen erop dat de onverwachte ‘verduistering’ van de heldere ster Betelgeuze, afgelopen winter, waarschijnlijk is veroorzaakt doordat de ster een enorme hoeveelheid heet materiaal de ruimte in heeft geblazen.
Daarop heeft zich een wolk van donker stof gevormd die het licht van Betelgeuze heeft getemperd.
Betelgeuze is een rode superreus: een ster die door veranderingen in de fusiereacties in zijn kern sterk is opgezwollen.
In oktober 2019 begon deze ster duidelijk minder helder te worden, en medio februari van dit jaar was de reuzenster meer dan drie keer zo zwak als normaal.
Daarna bereikte haar helderheid weer normale waarden.
Voor deze onverwachte gebeurtenis zijn verschillende verklaringen aangedragen.
Zo zou Betelgeuze wolken van stof hebben uitgestoten of zouden zich kolossale ‘zonnevlekken’ op haar oppervlak hebben gevormd.
De Hubble-waarnemingen brengen astronomen nu tot de conclusie dat er inderdaad sprake is geweest van donker stof rond de ster.
Dit verduisterende materiaal zou zijn ontstaan doordat een kolossale convectiecel opsteeg vanuit het inwendige van de ster en de koelere buitenlagen van haar atmosfeer wist te bereiken.
De spectra die de ruimtetelescoop in het laatste kwartaal van 2019 heeft vastgelegd laten inderdaad zien dat een deel van Betelgeuze in eerste instantie duidelijk heter werd en dat het betreffende materiaal naar buiten bewoog.
Het (aanvankelijk) hete materiaal was twee tot vier keer zo helder als de normale helderheid van de ster en koelde op miljoenen kilometers van de ster af tot donker stof.
Over de oorzaak van de uitbarsting tasten astronomen nog in het duister.
Mogelijk werd het opstijgen van de convectiecel geholpen door de pulsaties die Betelgeuze toch al vertoont.
Op het moment van de uitbarsting was de ster namelijk net aan het opzwellen.
Het is niet ondenkbaar dat het verschijnsel een voorbode is van de supernova-explosie die de ster uiteindelijk te wachten staat.
Maar het kan nog vele duizenden jaren duren voordat het daadwerkelijk zover is.
Momenteel kan Betelgeuze niet worden waargenomen met de Hubble-ruimtetelescoop, omdat zij te dicht bij de zon staat.
Wel kan de ster nog worden bekeken met STEREO-A, een NASA-satelliet die normaal gesproken de zon observeert.
Metingen van deze satelliet laten zien dat de helderheid van Betelgeuze opnieuw aan het afnemen is.
Dat is verrassend, omdat de ‘helderheidsdips’ van de ster doorgaans met tussenpozen van ruim een jaar optreden.
Astronomen kijken dan ook met meer dan gemiddelde belangstelling uit naar komend najaar, als Betelgeuze weer goed te zien zal zijn. (EE) (Image Credit: ESO, ESA/Hubble, M. Kornmesser)

Ook interessant

Verste detectie van een zwart gat dat een ster opslokt

stipmedia

Kleine planetoïden zijn waarschijnlijk jong

stipmedia

Onbekende mineralen ontdekt in grote ijzermeteoriet

stipmedia

Gulzige babysterren ‘boeren’ er flink op los

stipmedia

Sterren in sterrenhoop doen aan ‘geboortebeperking’

stipmedia

Door iets níét te detecteren, zijn astronomen meer te weten gekomen over de eerste sterrenstelsels

stipmedia