Image default

Superzwaar zwart gat ontdekt in klein sterrenstelsel

Astronomen hebben, met behulp van NASA’s röntgensatelliet Chandra, een zwart gat van ongeveer 200.000 zonsmassa’s ontdekt in het 110 miljoen lichtjaar verre sterrenstelsel Markarian 462.
Dit stelsel bevat slechts enkele honderden miljoenen sterren en wordt daarom tot de dwergstelsels gerekend.
Tot nog toe zijn in slechts enkele van deze kleine sterrenstelsels superzware gaten aangetroffen.
In grotere sterrenstelsels kunnen astronomen vaak zwarte gaten opsporen door te kijken naar de snelle bewegingen van sterren in de centra van deze stelsels. Dwergsterrenstelsels zijn echter te klein en te zwak om deze sterbewegingen te kunnen waarnemen.

Superzwaar zwart gat ontdekt
(Image Credit: Dartmouth Coll./J. Parker & R. Hickox)

Een alternatieve opsporingstactiek is het zoeken naar miljoenen graden heet gas dat röntgenstraling uitzendt terwijl het in de richting van een (verder onwaarneembaar) zwart gat valt.
Bij hun onderzoek hebben de astronomen Chandra gebruikt om acht dwergstelsels te bekijken waarbij eerder al indicaties voor de aanwezigheid van groeiende zwarte gaten waren ontdekt met behulp van de optische telescoop van de Sloan Digital Sky Survey.
Van deze acht vertoonde alleen Mrk 462 de gezochte röntgensignatuur.
De verzamelde gegevens wijzen erop dat het zwarte gat van het dwergstelsel verscholen zit in grote hoeveelheden gas.
Omdat zulke verborgen zwarte gaten nog moeilijker te detecteren zijn dan onverhulde zwarte gaten, zou de nieuwe ontdekking kunnen betekenen dat zich in andere dwergstelsels vergelijkbare zwarte gaten bevinden.
Eerder onderzoek heeft aangetoond dat toen het heelal nog geen miljard jaar oud was sommige zwarte gaten al waren uitgegroeid tot objecten van een miljard zonsmassa’s. Astronomen vermoeden dat deze kolossale objecten zijn voortgekomen uit ineenstortende sterren van ‘slechts’100 zonsmassa’s.
Theoretische modellen kunnen de snelle gewichtstoename van deze zwarte gaten echter niet gemakkelijk verklaren.
Een alternatieve verklaring is dat het jonge heelal bezaaid was met zwarte gaten van tienduizenden zonsmassa’s, die waren ontstaan door het ineenstorten van reusachtige wolken van gas en stof.
Als zou blijken dat veel dwergstelsels een superzwaar zwart gat in hun centrum hebben, pleit dat voor het idee dat de kleine zwarte gaten van de eerste generatie van sterren verbazingwekkend snel zijn gegroeid.
Maar als weinig dwergstelsels van een superzwaar zwart gat zijn voorzien, is het alternatieve scenario waarschijnlijker. (EE)
(Image Credit: Dartmouth Coll./J. Parker & R. Hickox)

Ook interessant

‘Verdampende’ mini-neptunussen lijken in superaardes veranderen

stipmedia

Sterren bepalen hun eigen massa’s

stipmedia

Astronomen ontdekken (mogelijk) verste sterrenstelsel ooit

stipmedia

Webb-ruimtetelescoop brengt de chaos in het Karrenwielstelsel in beeld

stipmedia

Donkere materie in het jonge heelal lijkt minder sterk samengeklonterd dan verwacht

stipmedia

Onwillig zonnepaneel van ruimtesonde Lucy alsnog opengevouwen

stipmedia