Image default

Lichtende nachtwolken – noctilucent clouds

Lichtende nachtwolken – noctilucent clouds in het Engels – zijn een fascinerend verschijnsel in de zomerperiode.
Ze lijken wel wat op cirruswolken, maar ze zijn helderder en scherper getekend, zilverwit of iets blauw van kleur.
Ze vertonen golfvormige patronen, dat wil zeggen een ribbel- of vezelstructuur, die vrij snel van vorm kan veranderen.
Nóg een kenmerk: deze wolken zijn zo ijl dat je gemakkelijk de heldere sterren (o.a. Capella) er doorheen ziet. In onze streken zijn ze te zien van eind mei tot eind juli, globaal vanaf kort voor middernacht en tot 3 uur ’s nachts, nabij de noordelijke horizon, maar niet elk jaar even frequent.
Je ziet ze het best bij overigens onbewolkte hemel, al is enige lage bewolking geen probleem.
Lichtende nachtwolken zijn vrijwel alleen te zien in een strook op aarde tussen 50° en 65° noorder- en zuiderbreedte als de zon zich tussen 6° en 16° onder de horizon bevindt.
Gewone wolken zijn dan donkergrijs of zwart, want ze ontvangen geen zonlicht meer.
De nachtwolken bevinden zich in de mesosfeer, 75-85 km hoog – dus veel hoger dan gewone wolken, die maximaal tot 13 km komen – en zij krijgen dan nog wél zonlicht.
Zo hoog in de atmosfeer heersen zeer sterke winden, met snelheden van honderden km/uur.
Vandaar dat deze wolken snel van vorm veranderen.
Hoe ze precies ontstaan is nog niet helemaal begrepen.
Op die hoogte is de atmosfeer uiterst ijl en ze bevat maar heel weinig waterdamp.
IJskristallen worden dan alleen gevormd als de lucht zeer koud is (-120°C) en als er condensatiekernen zoals fijne stofdeeltjes (20
70 nm) van meteoren of van vulkanen aanwezig zijn.
De laatste decennia lijken lichtende nachtwolken vaker op te treden dan daarvoor. Toch blijven ze vrij zeldzaam.
Soms gaat er een hele zomer voorbij zonder dat een wordt gezien.
Maar het komt ook voor dat er tientallen meldingen zijn.
In elk geval is het altijd een spectaculair gezicht! Het loont dus om op een heldere zomernacht tussen 23.30 uur en 3 uur de noordelijke hemel te verkennen.
Als er lichtende nachtwolken optreden, zijn ze heel goed met het blote oog te zien, zelfs vanuit de stad.
Met een verrekijker zie je allerlei details in de steeds veranderende structuren.
Een fraaie compensatie voor de ‘grijze zomernachten’!
Artikel uit Sterrengids 2020!!!

(Foto credit: 21 juni 2019 Opname met Canon 450D, 0,8 sec. F5.6 800 ISO Rijk-jan Koppejan, vanuit Middelburg)

Ook interessant

ALMA-radiotelescoop ontdekt mogelijk spoor van neutronenster in supernova 1987A

stipmedia

Restanten ontdekt van ‘primitieve’ sterrenhoop

stipmedia

Jonge zonnestelsels produceren hun eigen radioactieve aluminium

stipmedia

Zeldzame ijzermeteorieten lijken afkomstig van een half gesmolten planetesimaal

stipmedia

De Perseïden: een meteorenzwerm om U tegen te zeggen!

stipmedia

Spectaculaire ultraviolette flits waargenomen bij supernova-explosie

stipmedia