Image default

Grote gasvoorraden ontdekt in ‘slapende’ sterrenstelsels

Nieuwe gegevens van de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) wijzen erop dat sterrenstelsels die een zogeheten starburst, een ‘geboortegolf’ van sterren, hebben doorgemaakt hun gas niet uitstoten, maar juist vasthouden.
Vreemd genoeg gebruiken de sterrenstelsels dat materiaal niet voor de productie van meer sterren (The Astrophysical Journal).
In de meeste sterrenstelsels is gas min of meer op dezelfde manier verdeeld als het sterlicht.
Maar bij post-starburststelsels (PSBs) is dat anders. PSBs verschillen van andere sterrenstelsels omdat ze zijn ontstaan in de nasleep van fusies tussen sterrenstelsels.
Zo’n samensmelting van stelsels resulteert doorgaans in een enorme opleving van de stervormingsactiviteit, maar bij PSBs komt daar al snel een einde aan.
Daarom dachten astronomen tot nu toe dat er in de kernen van deze stelsels simpelweg geen ‘brandstof’ voor de vorming van nieuwe sterren meer te vinden is.
De hele voorraad aan moleculair gas zou onder invloed van sterrenwinden en de jets van zwarte gaten de ruimte in zijn geblazen.
De nieuwe gegevens weerleggen deze theorie. Met ALMA zijn aanzienlijke hoeveelheden gas binnen de sterrenstelsels ontdekt, en dat overgebleven gas is zelfs sterk geconcentreerd.
Desondanks ontstaan er in deze gaswolken relatief weinig sterren. Een andere opvallende eigenschap van het gas is dat het verrassend turbulent is.
Volgens hoofdonderzoeker Adam Smercina van de Universiteit van Washington (VS) is het denkbaar dat de stervorming in de onderzochte stelsels door de turbulenties wordt geremd, net zoals een harde wind een vuur(tje) kan doven. Maar stervorming kan ook worden versterkt door turbulentie, net zoals wind vlammen kan aanwakkeren.
De grote vraag is nu hoe deze turbulentie is ontstaan en hoe zij bijdraagt aan het stilleggen van de stervormingsactiviteit.
Een definitief antwoord hebben de astronomen nog niet.
Maar het is denkbaar dat de energie voor de turbulentie wordt geleverd door de hete accretieschijven rond de superzware zwarte gaten in de centra van de slapende sterrenstelsels. (EE)
(Image Credit: ALMA (ESO/NAOJ/NRAO)/S. Dagnello (NRAO/AUI/NSF)

Ook interessant

Ruimtetelescopen Webb en Hubble keken samen naar inslag op planetoïde

stipmedia

In dunne planetaire kraamkamers hebben grote planeten een streepje voor

stipmedia

Webb-ruimtetelescoop kiekt Neptunus

stipmedia

Mogelijke ‘oerkern’ van ons Melkwegstelsel opgespoord

stipmedia

NASA-ruimtesonde treft doel

stipmedia

Ruimtesonde DART ramt kleine planetoïde

stipmedia