De koudegolf die tussen 12.900 en 11.700 jaar geleden plaatsvond werd veroorzaakt door een periode van grote vulkanische activiteit en niet door een meteorietinslag. Dat concluderen Amerikaanse wetenschappers van onder andere Texas A&M University in Texas. De koude was een tijdelijke onderbreking van de opwarming na de laatste ijstijd en wordt het Jongere Dryas genoemd, naar het toendraplantje Dryas octopetala, ofwel zilverkruid. Tijdens deze tijdelijke koude periode stierven in Noord-Amerika allerlei soorten planten en grote zoogdieren uit en verdween ook de Cloviscultuur, een van de oudste culturen op het
Amerikaanse continent. Volgens de meeste onderzoekers was de oorzaak van deze koude periode het gevolg van een plotselinge verstoring in het klimaatsysteem, maar over de oorzaak daarvan bleven de onderzoekers lange tijd verdeeld. De meest tot de verbeelding sprekende trigger was een meteorietinslag. Lucien Nana Yobo en collega’s analyseerden op verschillende plaatsen in Florida en Texas oude afzettingen in de bodem. Die laten onder andere zien dat het begin van het Jongere Dryas samenhing met een verhoogde concentratie van de elementen osmium en renium en ook van enkele elementen die goed oplossen in gesmolten ijzer. Dat alles wijst sterk op een afzetting van deeltjes, afkomstig van vulkanische erupties en niet van een meteorietinslag. De zwavelrijke deeltjes die hierbij in de stratosfeer werden geblazen zouden door weerkaatsing van het zonlicht een forse afkoeling in gang hebben gezet, met name op het noordelijk halfrond. Deze resultaten werden vervolgens vergeleken met die van ijskernen uit Antarctica en Groenland waarin al eerder tekenen van zwavel als gevolg van vulkanische erupties waren gevonden. Die erupties hadden plaatsgevonden tussen 12.980 en 12.987 jaar geleden, dus net voor het begin van het Jongere Dryas. De impact op het klimaat van deze gezamenlijke erupties zou groter zijn geweest dan die van de meest actieve vulkanische perioden in de geschiedenis. En zou indirect zelfs tot een verstoring van het belangrijkste stromingssysteem in de Atlantische Oceaan, de Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC) kunnen hebben geleid. (GB/Science Advances 12, nr. 9)
Tekst: George Beekman