Op 10 juni kwam er een einde aan Clarity-1, een ongewone satelliet die boven Californië in de atmosfeer verbrandde. De satelliet was ongewoon omdat hij op een hoogte van minder dan vierhonderd kilometer rond de aarde draaide. Dat is de helft van de hoogte van de meeste andere aardobservatiesatellieten. Clarity-1 kon daardoor in zichtbaar licht details van tien centimeter groot onderscheiden en van twee meter in
het infrarood. Omloopbanen beneden de 400 kilometer worden very low earth orbits (VLEO’s) genoemd. Het zijn geen stabiele banen. De luchtweerstand is er al zo’n tien keer groter dan op de gangbare hoogten, waardoor een satelliet zonder ingrijpen door wrijving al gauw snelheid verliest en omlaag komt. Om dat te voorkomen, heeft de kunstmaan constant of periodiek een duwtje nodig, bijvoorbeeld via een ionenmotor.
Bovendien bestaat de lucht hier grotendeels uit agressieve atomaire zuurstof die het oppervlak en de zonnepanelen van satellieten corroderen. Clarity-1, gebouwd door het Amerikaanse bedrijf Albedo Space, heeft bijna een jaar in het VLEO-milieu doorgebracht. Hij kwam eerst, in maart 2025, in een baan op 515 kilometer hoogte en daalde vervolgens in drie maanden af naar hoogten beneden de 400 kilometer. In april
(2026) zakte hij door de 300 kilometergrens, maar toen was het contact met de satelliet al drie maanden verloren. Zijn ionenmotor kon niet meer kon worden ingezet, waardoor de satelliet ongecontroleerd verder daalde en uiteindelijk in de dampkring ten onder ging. Ondanks dit voortijdige einde beschouwt Albedo Space het experiment als een succes en hoopt zij nog 24 van deze satellieten te bouwen. Eerder hadden zich nog maar enkele satellieten in het VLEO-gebied gewaagd. De Europese GOCE-satelliet mat tussen 2009 en 2012 op 250 kilometer hoogte het gravitatieveld van de aarde op. En de Japanse testsatelliet SLATS vertoefde in 2019 een week lang gecontroleerd op een hoogte van 167 kilometer. Meerder ondernemingen ontwikkelen momenteel plannen voor grote satellietconstellaties voor commercieel, militaire of wetenschappelijk gebruik in het VLEO-gebied. Dat betekent dus ook méér en helderder bewegende lichtpunten aan de nachtelijke hemel. (GB/Spaceweather.com)
Tekst: George Beekman