Door Alex Scholten (Volkssterrenwacht Bussloo)
Op 2 april jongstleden overleed op 81-jarige leeftijd Hans Luidens, mede-initiatiefnemer van de Volkssterren- wacht Bussloo. Hans was meer dan 50 jaar actief als vrijwilliger voor de Volkssterrenwacht Bussloo.
Eind 1973 kregen de ideeën van Piet Koning en Hans Luidens voor een volkssterrenwacht vorm toen men de beschikking kreeg over een oude boerderij op het recreatiegebied Bussloo. Hans werd beheerder en kwam in het woondeel van de boerderij te wonen. Hij was zeer handig en in staat om met beperkte middelen iets te maken.
Pionieren
Zeker in de beginperiode van VSB vormde hij daardoor met Piet een ideaal team: Hans zorgde voor het technische gedeelte en Piet deed het inhoudelijke deel van de sterrenwacht. Er is bijna geen spijker of schroef binnen VSB die niet door de handen van Hans geweest is… “Die eerste jaren was het pionieren. Er was weinig geld beschikbaar en de meeste dingen maakte je zelf.” Met een groepje enthousiaste vrijwilligers werd in 1975 gestart met de eerste publieksactiviteiten. Persoonlijke hoogtepunten uit die eerste jaren waren de officiële opening op 18 november 1975, de realisatie van de tentoonstelling ‘Alles draait om de Zon’ in de zomer van 1980 en het werk samen met vrijwilligers van andere volkssterrenwachten op de stands van de beurs ‘Techniek in Vrije Tijd’ in Utrecht. Ook speelde hij een rol bij de realisatie van het observatorium in 1992. Samen met zijn vrouw Annelies Bijkerk vormde het echtpaar lange tijd het sociale hart van de sterrenwacht; Hans in zijn vaste rol als gastheer achter de entree en Annelies coördineerde de gang van zaken rond de koffiebar.
Hoogtepunten
Ze maakten regelmatig reizen door Scandinavië en in het bijzonder Zweden. Menigmaal verbleven ze daar op prachtige locaties waar ze konden genieten van spectaculaire verschijningen van het noorderlicht. In maart 2013 organiseerde Hans een geslaagde noorderlichtreis met een groep VSB-vrijwilligers naar Zweeds Lapland. Hans zat altijd vol ideeën. Hij was de initiator van enkele grote tentoonstellingen (bijvoorbeeld rond het thema ‘Zon’ in 1980 en 2000) en het plan om een planetarium te realiseren. “Dat laatste bleek uiteindelijk toch te hoog gegrepen en is er nooit gekomen.” Ook bij de herinrichting van de zaal van VSB in 2009 speelde Hans een rol. Samen met Jan Hazendonk realiseerde hij een unieke ‘sterrenwand’. Als beheerder was hij veelal het gezicht van VSB richting de pers en vooral bij tv-opnames. “Bijzonder waren de opnamen tijdens de bewolkte zonsverduistering van 20 maart 2015 met tv-coryfeeën Erwin Kroll en Philip Freriks”.
Steevast gekleed in het kaki-groen en met een lach onder een grote snor was Hans binnen VSB een markante verschijning. Voor zijn jarenlange rol binnen VSB werd Hans in 2005 benoemd tot ere-lid en ontving hij tijdens het 40-jarig jubileum in 2015 uit handen van de burgemeester Van Voorst een koninklijke onderscheiding. Hans verzorgde talrijke algemene presentaties, vooral voor scholen en verzorgingshuizen.
Planetoïde
Na het overlijden van Annelies in 2020 en met het tellen der jaren besloot Hans in 2023 te verhuizen naar een seniorenwoning in Twello. Hij verliet die zomer – ná 50 jaar – de boerderij aan de Bussloselaan. De beheerdersrol kon hij overdragen aan VSB-medewerker Jaap van ’t Leven. Tot voor kort stond Hans nog regelmatig als gastheer bij de entree tijdens de publieksavonden. En met gepaste trots keek hij in het jubileumjaar 2025 terug op een halve eeuw VSB en zijn rol hierin. Zeer verrast was hij met de vernoeming van een planetoïde: 595480 Luidens.
Hans wist als mens velen te raken. Mede hierdoor motiveerde hij talloze vrijwilligers die graag een steentje willen bijdragen aan het voorzetten van VSB. Na een kort ziekbed is Hans op 2 april jongstleden op 81-jarige leeftijd overleden en heeft hij zijn rust gevonden tussen de sterren. De Volkssterrenwacht Bussloo blijft een tastbare herinnering aan een bijzonder mens die velen geïnspireerd heeft in de wereld van de kosmos.