Astronomen hebben nabij Messier 94, een sterrenstelsel op ruim 14 miljoen lichtjaar in het sterrenbeeld Jachthonden, een reusachtige sterrenloze wolk van koel waterstofgas ontdekt. De wolk, bijgenaamd Cloud-9, is waarschijnlijk een mislukt sterrenstelsel, een wolk van oergas dat er niet in is geslaagd om door contractie sterren voort te brengen. Het is voor het eerst dat astronomen kosmisch gesproken zo dicht bij huis zo’n relict uit de oertijd van het heelal hebben ontdekt. De wolk werd drie jaar geleden gesignaleerd met de Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope (FAST) in de Chinese provincie Guizhou. Daarna werd hij ook nog waargenomen met de Very Large Array en de Green Bank Tele- scope in de Verenigde Staten. Hij maakt deel uit acht andere wolken die gelijktijdig rond M94 werden ontdekt. Die staan echter wat dichter bij M94 en zijn waarschijnlijk overblijfselen van een eerdere samensmelting van dit stelsel met een passerend sterrenstelsel. Dat zou zo’n twee miljard jaar geleden kunnen zijn gebeurd.
De negende wolk, Cloud-9, staat min of meer geïsoleerd op ongeveer 350.000 lichtjaar van M94. In eerste instantie waren er geen sterren in te zien, maar die zouden daarvoor misschien te lichtzwak kunnen zijn. Maar ook recentere waarnemingen met de Hub- ble Space Telescope brachten geen sterren aan het licht. Dat sluit vrijwel uit dat het hier om een dwergstelsel gaat. De wolk heeft een diameter van ruwweg 9000 lichtjaar en een massa van een miljoen maal die van de zon. Als de wolk veel groter is, zou hij kunnen samentrekken en zouden er alsnog sterren kunnen ontstaan. Als hij veel kleiner is, zou zijn gas al lang geleden in de omgeving zijn verspreid. Dat hij zo’n lange tijd heeft kunnen bestaan is te danken aan het feit dat hij voor een veel groter deel uit donkere materie bestaat. Die zorgt voor een zeker evenwicht. Gagandeep Anand en collega’s verwachten dat zich in het heelal nog vele van zulke door donkere materie gedomineerde wolken – ongeboren sterrenstelsels – verscholen houden. (GB/Astrophysical Journal Letters 993, L55)
