Een nieuwe analyse van gegevens die drie jaar geleden zijn verzameld laat zien dat de Vela-pulsar, een snel ronddraaiende, compacte neutronenster die het restant is van ontplofte ster, zich wispelturig gedraagt.
De rotatie van deze pulsar blijkt merkwaardige variaties te vertonen (Nature Astronomy augustus).
De meeste pulsars draaien om hun as met de regelmaat van een atoomklok.
Maar ongeveer 1 op de 20 vertoont soms een kleine hapering of ‘glitch’, die inzicht kan geven in de inwendige structuur van deze objecten.
Zo ook de 1000 lichtjaar verre Vela-pulsar.
De Vela-pulsar hapert ruwweg eens in de drie jaar en is daarom een geliefd onderzoeksobject.
Australische astronomen hebben nog eens goed gekeken naar de meest recente hapering, die in 2016 plaatsvond.
Daarbij hebben ze vastgesteld dat de neutronenster tijdens de hapering sneller begon te draaien om vervolgens weer tot rust te komen.
Volgens de astronomen wijst dit erop dat een ‘soep’ van supervloeibare neutronen uit het binnenste deel van de korst van de neutronenster naar buiten bewoog en in botsing kwam met de vaste buitenkost.
Hierdoor versnelde de rotatie van de ster.
Vervolgens zou een tweede golf van supervloeibaar materiaal vanuit de kern de eerste golf hebben ingehaald, waardoor de rotatie weer vertraagde. Het hiervoor beschreven scenario, dat ‘overshoot’ wordt genoemd, was al theoretisch voorspeld, maar nog niet eerder duidelijk waargenomen.
Maar geheel onverwacht lijkt de rotatie van de pulsar vlak vóór het verschijnsel ook eventjes te zijn vertraagd.
De astronomen hebben hier nog geen verklaring voor, al suggereren ze wel dat die eerdere vertraging iets te maken kan hebben met de oorzaak van de glitch.
Echt begrepen wordt het haperen van pulsars als deze dus nog niet. (EE)
