Image default

Vreemde vulkanische gesteenten op Mars hebben mogelijk een explosieve oorsprong

Een onderzoeksteam onder leiding van planeetwetenschapper Steve Ruff van Arizona State University (VS) heeft aan de hand van gegevens van verschillende Marsmissies vastgesteld dat het raadselachtige olivijnrijke gesteente in de Marskrater Gusev en in en rond de Marskrater Jezero wellicht een type gesteente is dat ignimbriet wordt genoemd, een stollingsgesteente dat ontstaat bij explosieve uitbarstingen van grote vulkaankraters.
De Gusev-krater is zestien jaar geleden onderzocht door NASA’s kleine Marsrover Spirit.
Tussen deze krater en het gebied in en rond de Jezero-krater, dat momenteel door Marsrover Perseverance wordt verkend, liggen gesteenten aan het oppervlak die veel olivijn bevatten.

vulkanische gesteenten Mars
De structuur van het Marsgesteente dat door Marsrover Spirit is gefotografeerd (links) vertoont sterke overeenkomsten met aards ignimbriet (rechts)

De overeenkomsten tussen deze ver uit elkaar liggende gesteenten waren nog niet eerder onderzocht, maar de nieuwe analyse wijst erop dat ze op vergelijkbare wijze zijn ontstaan.
Olivijn is een veel voorkomend silicaatmineraal dat afkomstig is van magma dat in de mantel van Mars is gevormd (ditzelfde proces doet zich ook op aarde voor).
Het is dus aannemelijk dat de olivijnrijke gesteenten op Mars een vulkanische oorsprong hebben. Ruff en zijn team wilden onderzoeken of dit olivijnrijke materiaal wellicht is afgezet in de vorm van vulkanische as die over het gebied is neergedwarreld.
Maar uiteindelijk kwamen ze tot een heel andere conclusie. De detailfoto’s die Marsrover Spirit van de gesteenten heeft gemaakt bleken namelijk een opvallend mozaïekpatroon te vertonen dat ook bij een specifiek soort vulkanisch gesteente op aarde te zien is: ignimbriet. Dit gesteente is zowel vulkanisch als sedimentair van karakter.
Het ontstaat als een grote stroom van bijna gesmolten vulkanische as en puimsteen over een terrein schuift en zich in een paar dagen ophoopt in lagen van wel een meter dik.
Deze ignimbrietafzettingen koelen in de loop van maanden of jaren langzaam af, wat resulteert in een ingewikkeld patroon van breuken die ontstaan doordat het dikke pakket van as en puimsteen samentrekt.
Op aarde worden ignimbrieten aangetroffen op plekken als het Yellowstone National Park in het westen van de VS.
Deze zijn afkomstig van een enorme vulkaankrater die zich ongeveer 2,1 miljoen jaar geleden heeft gevormd en inmiddels is opgevuld.
Nu heeft Mars de grootste vulkaan in ons zonnestelsel en zijn grote delen van de planeet bedekt met gestolde lavastromen.
Het is dus niet zo verrassend dat er op veel plaatsen vulkanisch gesteente ligt. Maar van slechts een paar plekken werd vermoed dat er misschien ignimbrieten zouden kunnen voorkomen.
De nieuwe bevindingen wijzen er nu op dat dit soort gesteente op meer plaatsen op Mars te vinden is. Er is wel een groot verschil tussen de (vermoedelijke) ignimbrieten van Mars en de aarde: deze laatste bevatten doorgaans veel minder olivijn, met uitzondering van de alleroudste.
Volgens Ruff kan dit erop wijzen dat het explosieve soort vulkanisme waarbij ignimbrieten ontstaan alleen in de vroege geologische geschiedenis van een planeet optreedt. (EE)
(Image Credit: NASA/JPL/USGS & Scripps Institution of Oceanography)

Ook interessant

Gasrijke jonge exoplaneet stelt astronomen voor een raadsel

stipmedia

Kleine planetoïde ‘treft’ Canada enkele uren na ontdekking

stipmedia

Korte gammaflitsen treden voornamelijk op in jonge sterrenstelsels

stipmedia

Verre sterrenstelsels zijn opmerkelijk helder

stipmedia

Stofstormen op Mars vertonen aarde-achtige wolkenpatronen

stipmedia

Ook Andromedastelsel gedraagt zich als kannibaal

stipmedia