Het IceCube Neutrino Observatory op Antarctica heeft een tweede bron van hoogenergetische neutrino’s uit de ruimte ontdekt.
Deze deeltjes zijn enorm lastig te detecteren en nog moeilijker terug te voeren naar hun bronnen, maar het heelal wemelt ervan.
De nieuwe detectie helpt om beter te begrijpen waar de ‘spookdeeltjes’ vandaan komen (Science).
De IceCube-onderzoekers, onder leiding van de Belgische deeltjesfysicus Francis Halzen van de Universiteit van Wisconsin-Madison, ontdekten in 2017 voor het eerst een hoogenergetisch kosmisch neutrino waarvan ze de bron konden achterhalen.
Het deeltje was afkomstig van de blazar TXS 0506+056, die een enorme bundel van energierijke deeltjes in de richting van de aarde blaast.
En nu is er dus een tweede bron van hoogenergetische kosmische neutrino’s ontdekt: het actieve sterrenstelsel NGC 1068, ook wel bekend als Messier 77.
Met behulp van een geavanceerde analyse van bijna tien jaar aan IceCube-gegevens hebben Halzen en zijn team een stuk of tachtig van deze bijna ongrijpbare deeltjes terug kunnen voeren naar dit sterrenstelsel, dat met een afstand van ongeveer 47 miljoen lichtjaar relatief dichtbij is.
Kosmische neutrino’s ontstaan wanneer een proton in botsing komt met een ander deeltje.
Daarbij ontstaat een ‘lawine’ van fundamentele deeltjes, waarvan sommige later vervallen onder uitzending van een neutrino.
In NGC 1068 vinden dat soort deeltjesbotsingen frequent plaats. In het centrum van het sterrenstelsel bevindt zich een superzwaar zwart gat dat materie opslokt uit zijn omgeving en daarbij energierijke straling produceert.
Dat centrum is echter gehuld in een mêlee van gas en stof, die het zwarte gat aan het oog onttrekt en tegelijkertijd als ‘schietschijf’ voor protonen fungeert. Een ideale ‘neutrinofabriek’ dus.
NGC 1068 behoort tot de zogeheten Seyfertstelsels, een soort sterrenstelsels die veel talrijker zijn dan blazars.
De detectie van neutrino’s van dit stelsel kan dus helpen verklaren waarom er zoveel neutrino’s door het heelal rondzwerven.
NGC 1068 lijkt goed te zijn voor ongeveer één procent van de stroom neutrino’s die ons vanuit het heelal bereikt.
Er moeten dus nog meer bronnen van deze deeltjes zijn, en Halzen en zijn team hopen ook die te kunnen opsporen. (EE)
(Image Credit: ICECUBE/NSF)
