Amerikaanse astronomen hebben berekend dat het bepalen van de pulsatieperiode van witte dwergen kan worden door de zwaartekracht van eventuele planeten die er omheen draaien. En wel vooral de vertraging van die pulsatieperiode. De periode vertraagt doordat witte dwergen langzaam afkoelen. Het tempo van die afkoeling c.q. vertraging levert belangrijke informatie over de processen in het inwendige van de ster, maar planeten kunnen daarbij roet in het eten gooien. Witte dwergen pulseren met een periode die uiteenloopt van minder dan een minuut tot vele uren. In hetzelfde tempo varieert ook de helderheid van de ster en als die lange tijd wordt gevolgd kan ook de afname van de pulsatieperiode worden bepaald. Dat kan zo nauwkeurig dat ooit is gesuggereerd om sommige witte dwergen te gebruiken voor het ijken van atoomklokken. Bij deze metingen moet ook het effect van de beweging van de aarde rond de zon in rekening worden gebracht. Die veroorzaakt een periodieke variatie van de afstand van de ster en dus ook van de tijd die het sterlicht nodig heeft om ons te bereiken. Bovendien kunnen witte dwergen vergezeld worden door een of meerdere planeten. Ook die maken dat de afstand van de ster – en dus ook de lichttijd – tot de aarde varieert en ook dat is van invloed op de te meten pulsatiefrequentie. Ling Xuan Yao en collega’s hebben de gemiddelde grootte van dit tweede effect berekend aan de hand van een witte dwerg met drie planeten en een pulsfrequentie van 215 seconden. Dat is de frequentie van G117-B15A (alias RY Leonis Minoris), een witte dwerg die al vijftig jaar lang wordt gevolgd. De verstoring van de pulsfrequentie door de zwaartekracht van planeten blijkt dan gemiddeld even groot te zijn als de afname van de pulsatiefrequentie zelf. En in individuele gevallen, zoals bij planeten die heel dicht rond hun ster draaien, is die verstoring vele malen groter. Planeten bij witte dwergen zijn heel interessant, maar kunnen het onderzoek naar deze sterren zelf dus ook bemoeilijken. (GB/Astrophysical Journal 991: (Image credit: Wikipedia/Paul Chote)
