Amerikaanse astronomen hebben op grote hoogten boven het vlak van het Melkwegstelsel hogesnelheidswolken gedetecteerd. Dat zijn wolken van waterstofgas die door de galactische ‘wind’ uit het Melkwegcentrum naar de halo rond het dit stelsel worden geblazen. Deze wind is waarschijnlijk ook de oorzaak van de twee Fermibellen, gigantische bellen van heet gas en energierijke deeltjes die tot afstanden van meer dan 30.000 lichtjaar ter weerszijden van het melkwegvlak reiken. De hogesnelheidswolken werden ontdekt met de grote radiotelescoop van Greenbank, in de Amerikaanse staat West-Virginia. Die was gericht op een klein gebiedje van de Noordelijke Fermibel dat zich tussen 25 tot 30 graden boven het Melkwegvlak bevindt. In dit gebiedje, vele duizenden lichtjaren boven het Melkwegcentrum, werden de signalen van elf wolken van neutraal waterstofgas gedetecteerd. Tot nu toe waren zulke wolken alleen nog op galactische breedten lager dan 10 graden gevonden. De wolken bewegen met snelheden tussen 90 en 180 kilometer per seconde door de Noordelijke Fermibel. Dat komt overeen met de snelheden die de galactische wind hier volgens theoretische modellen zou hebben. Deze wind wordt aangedreven door pasgeboren zware en hete sterren, en de activiteit van het superzware zwart gat in het Melkwegcentrum. De wolken hebben afmetingen van 15 tot 90 lichtjaar en massa’s die uiteenlopen van vijf tot bijna 1500 zonsmassa. De drie grootste wolken hebben een min of meer ronde vorm, terwijl de kleinere wat langwerpig zijn. Het gas binnen deze laatste is ook wat turbulenter dan in de meer bolvormige wolken. Volgens Rongmon Bordoloi en collega’s is het opmerkelijk dat op zulke hoge galactische breedten nog van dit soort wolken voorkomen. Zulke wolken worden via de galactische wind uit het Melkwegcentrum meegesleurd en tijdens dit proces uiteen getrokken. Ze zouden daardoor al binnen hooguit acht miljoen jaar in hun omgeving moeten zijn opgelost. De astronomen suggereren daarom dat dit elftal de fragmenten zijn van één grotere wolk die door de interactie met het omringende plasma uiteen is getrokken. Ook de grote onderlinge verschillen in de snelheid waarmee de wolken door dit relatief kleine gebiedje bewegen – tot 100 kilometer per seconde – wijzen in die richting. (GB/Astrophysical Journal Letters 987: L32) (Image credit: NASA/ GSFC)
