Image default

Verre neutronenster is omgeven door reusachtige bel van heet gas

Een team van voornamelijk Italiaanse astronomen heeft ontdekt dat de ultraheldere röntgenpulsar ULX-1 in het 55 miljoen lichtjaar verre sterrenstelsel NGC 5907 is omgeven door een 600 lichtjaar grote wolk van heet plasma.
Volgens de astronomen is deze mogelijk veroorzaakt door een ‘wind’ van deeltjes die afkomstig is van ULX-1.
Als dat inderdaad zo is, heeft deze rondtollende neutronenster een hoeveelheid energie in zijn omgeving gepompt die overeenkomt met honderd supernova-explosies (Nature Astronomy).
ULX-1 behoort tot de zogeheten röntgendubbelsterren.
Deze objecten bestaan uit een compact object (een zwart gat of een neutronenster) en een normale ster die als ‘donor’ fungeert.
Deze laatste verliest materie, die vervolgens wordt ingevangen door zijn compacte begeleider.
Bij dit zogeheten accretieproces ontstaan röntgenstraling, deeltjeswinden en soms ook relativistische jets, energierijke deeltjes die in bundels worden weggeschoten.
De totale hoeveelheid energie die daarbij vrijkomt is evenredig met de massa van het compacte object.
Het vermoeden bestond dan ook dat de helderste röntgendubbelsterren een zwart gat bevatten, die hebben immers de meeste massa.
De laatste jaren zijn echter ook ultraheldere röntgenbronnen ontdekt die een neutronenster als ‘aantrekker’ hebben.
Ook van de winden en jets van röntgendubbelsterren werd aangenomen dat deze bij zwarte gaten het hevigst zouden zijn.
De waarnemingen van ULX-1 lijken er nu echter op te wijzen dat een neutronenster ook in dit opzicht net zoveel energie kan genereren als een zwart gat.
De hoeveelheid energie die zo’n compact object genereert kan worden afgeleid uit de hevigheid waarmee zijn snelle wind of jet in botsing komt met gas in de interstellaire ruimte.
Bij deze botsing ontstaat een schokgolf van heet gas die met hoge snelheid uitdijt.
Met de Amerikaanse ruimtetelescoop Chandra is nu de temperatuur van dat gas gemeten, en die meting wijst erop dat de schokgolf van ULX-1 een snelheid van 1000 kilometer per seconde heeft.
In combinatie met de omvang van de bel van röntgenstraling rond het object volgt daaruit dat laatstgenoemde al ongeveer 70.000 jaar grote hoeveelheden energie genereert.
Dat de energieproducent van ULX-1 een neutronenster is, staat wel vast.
Maar over de aard van de bel van röntgenstraling rond dit object bestaat nog enige twijfel.
Een (minder waarschijnlijke) alternatieve verklaring is dat de omvangrijke röntgenemissie wordt veroorzaakt door de verstrooiing van fotonen in een wolk van stof rond de neutronenster.
Om daar uitsluitsel over te krijgen zal ULX-1 ook op zichtbare en andere golflengten moeten worden waargenomen. (EE)(Credit Image: Jschulman555)

Ook interessant

Planetoïde Bennu schiet ook kleine steentjes weg

stipmedia

Kanonskogel boven de zon

stipmedia

Het raadsel van de brandschone Ryugu

stipmedia

Voor het eerst reuzenplaneet bij witte dwerg ontdekt

stipmedia

Eerste resultaten van Parker Solar Probe-missie gepresenteerd

stipmedia

Samenstelling ‘gasreuzen’ wordt niet bepaald door hun moedersterren

stipmedia