fbpx
Image default

Supersnelle aswenteling van witte dwerg gemeten

Astronomen hebben met behulp van een pulsar de aswenteling van een witte dwerg gemeten.
De pulsar draait om de witte dwerg en die draait zo snel om zijn as dat hij de omringende ruimtetijd met zich mee sleept en de baan van de pulsar langzaam verandert. Deze frame dragging vloeit voort uit de algemene relativiteitstheorie en werd in 1918 voorspeld door de Oostenrijkse fysici Josef Lense en Hans Thirring.
Het effect was tot nu toe alleen nog bij kunstmanen rond de aarde waargenomen.
Vivek Venkatraman Krishnan en collega’s hebben het effect nu gemeten bij PSR J1141-6545, een pulsar die in bijna vijf uur op een afstand van slechts 750.000 kilometer rond een witte dwerg draait.
De pulsar is een neutronenster die in het tempo van zijn aswenteling in 0,4 seconde – twee radiobundels in het rond zwiept.
Deze dubbelster werd in 1999 ontdekt in het sterrenbeeld Musca (Vlieg) en sindsdien zijn de signalen van de pulsar nauwkeurig geregistreerd.
Uit deze radiosignalen kunnen de grootte en oriëntatie van de baan van de pulsar worden afgeleid en ook veranderingen daarin.
De grootste verandering zou een precessie van het baanvlak van de pulsar als gevolg van het Lense Thirringeffect moeten zijn.
Een kleinere verandering is het gevolg van de ‘gewone’ aantrekking van de witte dwerg.
De astronomen hebben nu uit de radiosignalen een verandering in de baan van de pulsar gevonden die inderdaad met het LT-effect verklaard kan worden.
Uit de sterkte van deze frame dragging hebben de astronomen ook de rotatietijd van de witte dwerg kunnen afleiden.
Die blijkt ongeveer twee minuten te zijn en dat bevestigt het eerdere vermoeden dat de witte dwerg ouder is dan de pulsar.
Hij moet aan zijn supersnelle aswenteling zijn gekomen toen de voorloper van de pulsar opzwol en er een stroom van materie naar de witte dwerg op gang
kwam, waarbij ook draaimoment werd overgedragen.
Dat impliceert een heel ongewone evolutie van deze dubbelster, die in dit opzicht een van de slechts twee bekende dubbelsterren is waarin de witte dwerg eerder is
ontstaan dan de pulsar.
(GB/Science 367, p. 577)
(Image Credit: Mark Myers, ARC Centre of Excellence for Gravitational Wave Discovery)

Ook interessant

Mogelijk veel meer water te vinden op de maan

stipmedia

Actieve vulkanen voeden zwavelatmosfeer van Jupitermaan Io

stipmedia

Astro-timelapses: de sterrenhemel in beweging

stipmedia

Ons Melkwegstelsel heeft een klonterige halo

stipmedia

Bestaan van ‘nabij’ zwart gat in twijfel getrokken

stipmedia

Draait het zwarte gat in het Melkwegcentrum langzaam?

stipmedia