De planeet Saturnus is gemakkelijk te herkennen aan zijn opvallende ringenstelsel, dat al met een kleine telescoop te zien is. Astronomen hebben nu vastgesteld dat deze ringen niet zo sereen zijn als ze eruit zien.
Ze ‘bombarderen’ de planeet met deeltjes, waardoor het bovenste deel van de atmosfeer opwarmt (Planetary Science Journal).
De belangrijkste aanwijzing hiervoor is een overmaat aan ultraviolette straling, die als een spectraallijn van hete waterstof in de Saturnus-atmosfeer te zien is.
Dit wijst erop dat de hoge atmosfeer door een invloed van buitenaf opwarmt.
Dat zouden inslaande micrometeorieten kunnen zijn of deeltjes van de zonnewind, maar volgens Lotfi Ben-Jaffel van het Instituut voor Astrofysica te Parijs en het Lunar & Planetary Laboratory van de Universiteit van Arizona (VS) is de meest waarschijnlijke verklaring dat ringdeeltjes op de atmosfeer van Saturnus neerregenen.
De conclusie van Ben-Jaffel is gebaseerd op gearchiveerde metingen van ultraviolet licht die door de ruimtesondes Voyager 1 en 2 en Cassini bij Saturnus zijn gedaan. Aanvullende data zijn afkomstig van de Hubble-ruimtetelescoop en de International Ultraviolet Explorer.
Ben-Jaffel heeft de metingen van de Space Telescope Imaging Spectrograph (STIS) van Hubble gebruikt om de archiefgegevens van de vier overige ruimtemissies te kalibreren.
Toen dat eenmaal was gebeurd, zagen hij en zijn medewerkers dat de uv-spectra van de vier missies in overeenstemming met elkaar zijn.
Dit bewijst dat het niveau van de uv-straling van Saturnus al decennialang constant is.
Er zijn dus geen ‘seizoensgebonden’ effecten aan het werk, zoals de veranderlijke activiteit van de zon.
Dat geeft aan dat de opwarming van de hoge atmosfeer een lokale oorzaak heeft, en dat kan eigenlijk alleen maar de deeltjesregen vanuit het ringenstelsel zijn. (EE)
(Image Credit: NASA, ESA, Lotfi Ben-Jaffel (IAP & LPL)
