Een team astronomen onder leiding van Andrew Levan (Radboud Universiteit Nijmegen) heeft een gammaflitser ontdekt die zich meerdere keren herhaalde, iets wat nog nooit eerder was waargenomen. Gammaflitsen zijn de meest energetische explosies in het heelal. Ze ontstaan tijdens catastrofale processen, zoals een speciaal type supernova en botsende neutronensterren, en duren meestal een fractie van een seconde tot enkele minuten en zelden nog langer. En van de meer dan tienduizend flitsen die sinds 1970 zijn ontdekt, vertoont geen enkel herhaalgedrag. De gammaflits, volgens de datum van ontdekking aangeduid als GRB 250702B, werd gesignaleerd met NASA’s Fermi Gamma-ray Space Telescope. Deze detecteerde in de loop van ruim drie uur drie uitbarstingen uit dezelfde richting aan de hemel. De eerste ‘flits’ duurde een uur, de tweede bijna anderhalf uur en van de derde kon alleen het eerste halfuur worden vastgelegd. Andere satellieten detecteerden in die periode röntgenstraling uit die richting en de Einstein Probe had deze straling zelfs al een dag eerder waargenomen. Het nagloeien van de uitbarstingen werd vervolgens met radio- en optische telescopen gevolgd. Met de Very Large Telescope van de ESO werd aangetoond dat de gammabron zich buiten het Melkwegstelsel moest bevinden, terwijl met de Hubble Space Telescope werd vastgesteld dat de gammaflits zich in een onregelmatig sterrenstelsel op ruwweg vier miljard lichtjaar afstand bevond. Dit impliceerde dat het om een van de krachtigste explosies ging die ooit is waargenomen. Wat deze repeterende flitsen heeft veroorzaakt is vooralsnog een raadsel. Een mogelijk scenario is een heel zware ster die in elkaar stortte, een proces waarbij enorme hoeveelheden energie vrijkomen. In dat geval zou de flits echter hooguit enkele seconden hebben geduurd. Een ander scenario is een ster die door een zwart gat uiteen wordt getrokken, maar om het nagloeien daarvan te kunnen verklaren zou het om zowel een abnormale ster als een nog abnormaler zwart gat moeten zijn gegaan. De astronomen sluiten uit dat het herhaalgedrag het gevolg was van de plaatselijke aanwezigheid van stofwolken of de lenswerking van een meer nabij geleden sterrenstelsel. (GB/Astrophy sical Journal Letters 990: L28) (Image credit: ESO, NASA/ESA)
