Bijna alle jonge sterren zijn omringd door een protoplanetaire schijf: een brede gordel van gas en stof waarin zich in veel gevallen planeten vormen.
Dat geldt niet alleen voor solitaire sterren, maar ook voor compacte dubbelsterren, sterren die op geringe afstand om elkaar cirkelen.
Voor deze laatste hebben berekeningen laten zien dat er twee stabiele toestanden mogelijk zijn: het schijfvlak kan zowel samenvallen met de omloopbanen van beide sterren als daar loodrecht op staan.
Van die eerste mogelijkheid waren al diverse voorbeelden bekend, en nu hebben astronomen ook een protoplanetaire schijf ontdekt die haaks op het baanvlak van de dubbelster staat (Nature Astronomy, 14 januari).
Waarnemingen met de ALMA-telescoop in het noorden van Chili wijzen erop dat deze schijf zich net zo ontwikkelt als protoplanetaire schijven rond enkelvoudige sterren.
Het is dus goed mogelijk dat zich hierin uiteindelijk planeten vormen.
Mocht zich aan de binnenkant van de stofschijf een planeet bevinden, dan zou deze schijf zich vertonen als een brede band die bijna loodrecht op de horizon staat.
De beide sterren zouden ten opzichte van deze band op- en neer gaan.
En dat is nog niet alles: buiten de schijf cirkelen nóg twee sterren.
Alles bij elkaar zouden er dus vier ‘zonnen’ aan de hemel staan.
Dit bijzondere tafereel speelt zich af in het stersysteem HD 9880, dat bijna 150 lichtjaar van de aarde verwijderd is.
HD 9880 behoort tot een groep sterren die niet veel ouder is dan 10 miljoen jaar. (EE)