Een recent vijfjarig onderzoek heeft nieuwe inzichten opgeleverd over de eigenschappen van zogeheten gele hyperreuzen – zware sterren die bekendstaan om hun sterke uitbarstingen. Wetenschappers van onder meer de Koninklijke Sterrenwacht van België en de Universiteit Leiden hebben drie van deze sterren onderzocht – Rho Cas, HR 8752 en HR 5171A – en daarbij vastgesteld dat eerstgenoemde ongeveer elke tien tot veertig jaar uitbarstingen vertoont met grote temperatuurschommelingen aan zijn oppervlak. Bij het onderzoek is gebruik gemaakt van historische gegevens die een periode van 138 jaar beslaan (Astronomy and Astrophysics). Hyperreuzen behoren tot de zwaarste en helderste sterren in onze Melkweg. Ze vertonen herhaaldelijk zware uitbarstingen die astronomen al decennia lang verbazen. Ze bevinden zich in de laatste fasen van hun snelle evolutie en bieden unieke inzichten in de levensloop van zeer zware sterren, die ongeveer dezelfde oppervlaktetemperaturen hebben als onze zon, maar tot wel een half miljoen keer zoveel licht uitstralen. De nieuwe studie van hyperreuzen gunt astronomen een zeldzame blik in het leven van zware sterren. Zo geeft ze meer inzicht in de korte levensfase van deze sterren, vlak voordat ze die met een supernova-explosie afsluiten. Verder is gebleken dat deze extreme sterren ook kunnen evolueren tot een andere klasse van hyperreuzen: de zogeheten Lichtsterke Blauwe Variabelen (LVBs). Het onderzoeksteam heeft voor het eerst nauwkeurige kalibraties van de temperaturen van de sterren berekend op basis van betrouwbare spectroscopische gegevens en fotometrische waarnemingen die tussen 1962 en 2020 zijn verricht. Dankzij deze nieuwe methode is een nauwkeurigere analyse van hyperreuzen, en met name van het dynamisch gedrag van hun enorme atmosferen, mogelijk (een gele hyperreus is vierhonderd tot zevenhonderd keer zou groot als onze zon). Uit het onderzoek blijkt dat de pulsaties van Rho Cas intenser worden wanneer een eruptie nadert. Dit wijst erop dat sterke radiale pulsaties een cruciale rol spelen bij het veroorzaken van de terugkerende uitbarstingen. (EE) (Image credit: Alex Lobel. Bron: https://brass.heliohost.org/alobel/rhocas/RhoCasArt2025.png)
