Is het noorderlicht steeds vaker te zien in Nederland?
Wie de afgelopen maanden de sociale media opende, kon er niet omheen: de ene na de andere schitterende foto van een paarse, roze of groene hemel boven Nederland. Waar het noorderlicht vroeger een zeldzaamheid was waarvoor je naar Lapland moest reizen, lijkt het nu bijna maandelijks raak te zijn in onze eigen achtertuin. Is er iets fundamenteels veranderd in onze atmosfeer, of is er meer aan de hand? Bij Zenit duiken we in de wetenschap achter dit fenomeen.
Het Zonnemaximum: De motor achter de activiteit
De belangrijkste reden voor het huidige “noorderlicht-festijn” ligt 150 miljoen kilometer verderop: op de zon. Onze zon kent een cyclus van ongeveer elf jaar, waarin de magnetische activiteit toeneemt en weer afneemt.
Op dit moment bevinden we ons in de piek van Zonnecyclus 25. Tijdens dit zogenaamde Zonnemaximum is de zon bezaaid met zonnevlekken. Deze vlekken zijn de bron van zonnevlammen en Coronale Massa-Ejecties (CME’s) — gigantische wolken geladen deeltjes die met miljoenen kilometers per uur de ruimte in worden geslingerd. Wanneer zo’n wolk de aarde raakt, vervormt dit ons magnetisch veld en ontstaan er geomagnetische stormen die het noorderlicht tot ver in het zuiden zichtbaar maken.
Waarom juist nu zo vaak in Nederland?
Hoewel we vaker zonnemaxima hebben meegemaakt (denk aan 2014 of 2001), lijkt het noorderlicht nu dominanter aanwezig. Dat heeft drie belangrijke redenen:
-
Een onverwacht sterke cyclus: Hoewel astronomen voorspelden dat Cyclus 25 rustig zou blijven, is de zon veel actiever gebleken dan verwacht. De zonnevlekkencount ligt ruim boven de prognoses.
-
De kracht van de sensor: Onze moderne smartphones zijn ‘nachtkijkers’ geworden. Sensoren in de iPhone 15 of de nieuwste Samsung-modellen vangen veel meer licht op dan het menselijk oog. Waar we vroeger naar een grijze waas staarden, toont de camera nu een felle paarse gloed.
-
Het Russell-McPherron effect: Rond de equinoxen (maart en september) staat het magnetisch veld van de aarde gunstiger ten opzichte van de zon, waardoor zonnestormen gemakkelijker ‘binnenkomen’.
Is dit het nieuwe normaal?
Geniet er nu van, want dit is niet blijvend. De geschiedenis leert ons dat na de piek van het zonnemaximum de activiteit weer langzaam afneemt. Na 2026 zal de kans op het noorderlicht in Nederland weer aanzienlijk kleiner worden, om rond 2030 een dieptepunt te bereiken.
Hoe mis je het volgende Noorderlicht niet?
Noorderlicht is onvoorspelbaar, maar je kunt je kansen vergroten door naar het noorden te kijken op een plek met weinig lichtvervuiling (zoals de Waddeneilanden of de Veluwe). Houd de Kp-index in de gaten: bij een waarde van Kp 6 of hoger is de kans op fotografisch noorderlicht in Nederland zeer groot; bij Kp 7 of hoger is het vaak met het blote oog te zien.