Image default

Het gas rond het superzware zwarte gat in NGC 1068 draait twee kanten op

Bij nieuwe waarnemingen met de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) hebben astronomen een ontdekking gedaan die zou kunnen verklaren waarom er al vroeg in de geschiedenis van het heelal superzware zwarte gaten bestonden.
Tegengestelde gasstromen, zoals die zijn waargenomen in het hart van het sterrenstelsel NGC 1068, zouden weleens de sleutel kunnen zijn (The Astrophysical Journal Letters).
In het centrum van NGC 1068 bevindt zich een superzwaar zwart gat dat wordt gevoed vanuit een dunne, ronddraaiende schijf van gas en stof – een zogeheten accretieschijf.
Een team van onderzoekers onder leiding van Violette Impellizzeri van het National Radio Astronomy Observatory (NRAO) heeft ALMA gebruikt om in te zoomen op deze gasschijf.
Tot hun verrassing ontdekten ze daarbij dat de schijf uit twee delen bestaat.
Het binnenste deel heeft een middellijn van 2 tot 4 lichtjaar en volgt de rotatie van het sterrenstelsel.
Het buitenste meet 4 tot 22 lichtjaar en draait in tegengestelde richting.
Volgens de astronomen betekent dit dat de gasstroom rond het zwarte gat om de een of andere reden verstoord is geraakt.
De meest voor de hand liggende oorzaak is dat er een grote aanvoer van in tegengestelde richting stromend gas heeft plaatsgevonden, bijvoorbeeld vanuit een klein sterrenstelsel dat door NGC 1068 is ingevangen.
Op dit moment is de toestand van deze schijf stabiel.
Maar daarin zal verandering komen zodra er materiaal vanuit het buitenste deel van de schijf naar binnen toe ‘valt’.
De beide gasstromen komen dan met elkaar in botsing, waarna de beide schijven in elkaar zakken en er grote hoeveelheden moleculair gas met hoge snelheid naar het zwarte gat toe stromen.
Het kan overigens nog wel honderdduizenden jaren gaan duren voordat het zover is.
Superzware zwarte gaten bestonden al toen het heelal nog maar een miljard jaar oud was.
Hoe deze uitzonderlijke objecten, met massa’s die kunnen oplopen tot miljarden zonsmassa’s, zo snel zoveel materie hebben kunnen verzamelen is een van de grote vraagstukken in de astronomie. De nieuwe ALMA-waarnemingen van NGC 1068 bieden een mogelijke verklaring: wellicht hebben tegengesteld roterende gasstromen aan dit snelle vormingsproces bijgedragen. (EE)

Ook interessant

Ruimtemissie naar planetoïde Psyche wordt uitgesteld

stipmedia

Gecrashte rakettrap sloeg dubbele krater op de maan

stipmedia

Zwavelafzettingen op ijzige Jupitermaan Europa in kaart gebracht

stipmedia

Oude Europese Marsorbiter krijgt software-upgrade

stipmedia

Rotsblokken voorzien planetoïde Bennu van ‘kogelvrij vest’

stipmedia

Seismometer op Mars blijft langer in bedrijf

stipmedia