Voor het eerst zijn astronomen erin geslaagd om een beginnende uitstroom van gas te traceren bij een jonge sterrenhoop in ons Melkwegstelsel. De sterrenhoop, met de naam Westerlund 1, staat op een afstand van ongeveer twaalfduizend lichtjaar in het sterrenbeeld Ara (Altaar). Het is de meest nabije en helderste supersterrenhoop in de Melkweg. De enige reden waarom Westerlund 1 niet waarneembaar is met het blote oog, is dat hij is gehuld in dichte wolken van stof. Zijn uitstroom strekt zich uit tot ver onder het vlak van de Melkweg en is gevuld met moeilijk waarneembare energierijke deeltjes – zogeheten kosmische straling (Nature Communications). ‘Het begrijpen van kosmische stralingsuitstromen is cruciaal voor een beter begrip van de langetermijn-evolutie van de Melkweg’, zegt Marianne Lemoine-Goumard, astrofysicus aan de Universiteit van Bordeaux in Frankrijk. ‘We denken dat deze deeltjes een grote deel van de energie dragen die in sterrenhopen vrijkomt. Ze zouden galactische winden kunnen aandrijven, de vorming van sterren reguleren en chemische elementen over het Melkwegstelsel verspreiden.’ Supersterrenhopen zoals Westerlund 1 bevatten meer dan tienduizend keer de massa van onze zon. Ze zijn ook veel helderder en bevatten meer zware sterren dan andere sterrenhopen. Astronomen denken dat supernova-explosies en de sterrenwinden in sterrenhopen gas naar buiten duwen, waarbij kosmische stralingsdeeltjes met bijna de snelheid van het licht worden voortgestuwd. Ongeveer negentig procent van deze deeltjes bestaat uit waterstofkernen, oftewel protonen, de rest bestaat uit elektronen en de kernen van zwaardere elementen. Omdat kosmische stralingsdeeltjes elektrisch geladen zijn, veranderen ze van koers wanneer ze magnetische velden tegenkomen. Dit betekent dat wetenschappers niet precies kunnen nagaan waar ze vandaan komen. Gammastraling daarentegen beweegt in rechte lijn. Gammastraling is de meest energierijke vorm van licht en kosmische straling produceert gammastraling wanneer zij in aanraking komt met materie in de omgeving. De meeste gamma-waarnemingen van sterrenhopen hebben een beperkte resolutie, waardoor astronomen niet veel details kunnen zien. Maar omdat Westerlund 1 zo dichtbij en helder is, laat hij zich gemakkelijker bestuderen. (EE) (Image credit: ESA/Webb, NASA & CSA, M. Zamani (ESA/Webb), M. G. Guarcello (INAF-OAPA) and the EWOCS team)
