De röntgentelescoop eROSITA, het belangrijkste instrument van de Russisch-Duitse satelliet Spektr-RG, heeft zijn eerste complete hemelkaart afgeleverd.
De kaart, waarop meer dan een miljoen objecten te zien zijn, geeft een gedetailleerd beeld van het hete, energetische heelal.
Het gaat daarbij vooral om de actieve kernen van zeer verre sterrenstelsels en clusters van sterrenstelsels.
Maar ook sterren met hete corona’s, dubbelsterren en supernovaresten in ons eigen Melkwegstelsel zijn geregistreerd.
De nieuwe hemelkaart gaat ongeveer vier keer ‘dieper’ dan de vorige complete röntgensurvey van de hemel, die dertig jaar geleden door de Duitse röntgensatelliet ROSAT is verricht, en heeft ongeveer tien keer zoveel röntgenobjecten opgeleverd.
Hoewel bijna alle kosmische objecten wel een zekere hoeveelheid röntgenstraling uitzenden, ziet het heelal er door een ‘röntgenbril’ gezien heel anders uit dan op beelden van optische telescopen en radiotelescopen.
Dan wordt bijvoorbeeld pas duidelijk dat sterrenstelsels en clusters omgeven zijn door kolossale halo’s van ijl, heet gas.
Het samenstellen van de röntgenkaart was een gigantische klus.
Tot dusver heeft het missieteam ongeveer 165 gigabyte aan data van de zeven camera’s van eROSITA ontvangen.
Naar de huidige maatstaven lijkt dat niet zo heel veel, maar het is niet eenvoudig om zoveel data over te halen van een instrument dat zich 1,5 miljoen kilometer van de aarde bevindt.
Toch is het gelukt om 97 procent van alle data die de röntgentelescoop heeft verzameld veilig te stellen.
eROSITA gaat overigens gewoon door met haar verkenning van de röntgenhemel.
Ze is begonnen aan haar tweede survey, die naar verwachting eind dit jaar voltooid zal zijn.
En daar blijft het niet bij: het is de bedoeling dat er de komende drieënhalf jaar zeven surveys worden gedaan. (EE)(Image Credit: Jeremy Sanders, Hermann Brunner and the eSASS team (MPE); Eugene Churazov, Marat Gilfanov (on behalf of IKI)
