Hoe zwaar is de zwaarste dubbelster? Amerikaanse astronomen hebben gevonden dat dit nu de dubbelster A1 in de galactische nevel NGC 3603 is. Zijn twee componenten hebben een massa van respectievelijk 93 en 70 maal die van de zon en draaien in slechts 3,8 dagen dicht om elkaar heen. De nevel bevindt zich in de Carina-Sagittariusarm van het Melkwegstelsel en is wat zijn massa betreft ook een recordhouder onder de nevels. Van de dubbelster A1 werd al lang vermoed dat het een zwaargewicht is, maar tot nu toe kon de massa van zijn componenten niet nauwkeurig worden bepaald. Die massa wordt via de wetten van Kepler afgeleid uit de snelheid in hun omloopbanen, die op hun beurt worden afgeleid uit de periodieke heen-en-weerbeweging van de lijnen in het spectrum als gevolg van het dopplereffect. Dat bleek voorheen moeilijk als gevolg van de overlap van de spectraallijnen en de zeer hoge sterdichtheid in dit gebied. Philip Massey en collega’s hebben de dubbelster nu opnieuw onder de loep genomen met behulp van nieuwe en nog niet gepubliceerde oudere metingen met de Hubble Space Telescope.Daaruit zijn in eerste instantie minimale massa’s van 82 en 62 maal die van de zon afgeleid. Via de helderheidsvariatie van het paar kon nu
echter ook de helling van hun baanvlak (ten opzichte van de waarnemingsrichting) worden bepaald. Dat bracht hun werkelijke massa’s op 93 en 70 zonsmassa’s. Beide componenten zijn zeer heet en opgezwollen, waardoor ze elkaar bijna raken en er materie van de zwaarste naar de lichtere stroomt. Deze resultaten promoveren A1 nu tot de zwaarste dubbelster in het Melkwegstelsel. Bovendien behoort de zwaarste component tevens tot de zwaarste sterren in het Melkwegstelsel waarvan de massa via directe Kepler-metingen is bepaald. In de Grote Magelhaense Wolk, een buursterrenstelsel van de Melkweg, zijn dubbelsterren gevonden waarvan de componenten gezamenlijk nog zwaarder zijn. De recordhouder is daar momenteel Mk 39, in de 30 Doradusnevel (of Tarantulanevel), met componenten die minstens 105 en 80 maal zo zwaar zijn als de zon. (GB/Astrophysical Journal 990: 52) (Image credit: ESO)
