Eerder in Zenit

Sterren Schitteren Voor Iedereen

Februari 2018 

In het nog jonge jaar 2018 staan ons vanuit sterrenkundig oogpunt interessante ruimtemissies te wachten. De meest veelbelovende is de Amerikaanse Transiting Exoplanet Survey Satellite. TESS, waarvan de lancering volgende maand is voorzien, houdt vanuit een langgerekte baan rond de aarde nauwgezet de helderheid van ongeveer 500.00

0 sterren in de gaten. De satelliet zal naar verwachting ongeveer 3000 exoplaneten opsporen die, draaiend rond hun ster, een klein
beetje sterlicht onderscheppen. Het bijzondere aan TESS is dat de satelliet zich toelegt op nabije sterren. De atmosferen van eventueel ontdekte exoplaneten in de bewoonbare zone rond hun ster kunnen dan in de toekomst onderzocht worden op de aanwezigheid van zuurstof (ozon), waterdamp en methaan, gassen die mogelijk wijzen op biologische activiteit.
Maar dat heeft alleen kans van slagen als de betreffende exoplaneten niet al te ver van de aarde af staan’.

Zenit februari is een special voor Sterren Schitteren voor Iedereen (SSVI) 
Zoveel mogelijk mensen, en dan met name kinderen, op een laagdrempelige manier kennis laten maken met de sterrenhemel. Veel (amateur)organisaties zetten zich voor dit nobele doel in, maar
Sterren schitteren voor iedereen is in dit opzicht een heel bijzonder
initiatief. Dit project, een geesteskind van Jean-Pierre Grootaerd en Harrie Rutten, richt zich op kinderen met een beperking 

en/of achterstand door aan scholen en instellingen een telescoop ter
beschikking te stellen. Deze groep bezoekt niet zo vaak een sterrenwacht en komt ook op andere wijze niet gauw in aanraking met sterrenkunde, maar Sterren schitteren voor iedereen wil daar verandering in brengen. Lees hier over en veel meer in de nieuwe Zenit

  • Sterren Schitteren voor iedereen, hoe het begon
  • Sterren Schitteren voor iedereen, ervaringen uit de praktijk
  • Sterren Schitteren voor iedereen, internationale activiteiten
  • Deepksy NGC 1514, de kristallen bol
  • Zilveren erepenning van de KNVWS voor Frans Dijk
    Niek de Kort
  • “Op bezoek” Volksste
    rrenwacht Philippus Lansbergen
    Middelburg
  • Wat is het nut van de bemande ruimtevaart, en nog veel meer

 

Bestel

Zenit januari 2018 Themanummer Ruimteonderzoek Zenit januari 

Was de ontdekking van de eerste bron van zwaartekrachtgolven in februari 2016 nog wereldnieuws, de zesde detectie van deze ruimtetijdgolven, gemeld op 16 november jongstleden en ingeboekt als GW170608, ging bijna geruisloos voorbij. Alweer ging het om samensmeltende zwarte gaten – deze keer relatief lichte exemplaren van 7 en 12 zonsmassa – zoals ook het geval was bij vier eerdere ontdekkingen. Alleen GW170817 bracht de media vorig jaar oktober nog in beroering omdat nu voor het eerst zwaartekrachtgolven geregistreerd werden van botsende neutronensterren, waarbij ook elektromagnetische straling vrij kwam.

Meer van hetzelfde, zullen de media van GW170608 gedacht hebben, maar dat hoeft geen slecht teken te zijn. De detectie van zwaartekrachtgolven lijkt steeds meer routine te worden, ook al is iedere afzonderlijke waarneming een technologisch hoogstandje van formaat. Volgen de ontdekkingen nu elkaar op met tussenpozen van een paar maanden of minder, met de volgende generatie detectoren zoals de Einstein Telescope, zal het aantal detecties, afkomstig van een grote verscheidenheid aan bronnen, enorm toenemen en gaat het ‘zwaartekrachtgolvenvenster’ naar het heelal wagenwijd open.

 

  • Wetenschap de ruimte in
  • Beginjaren van het Utrechtse ruimteonderzoek
  • Hoogtepunten uit het Nederlandse ruimteonderzoek
  • GW170817: een sterrenkundige Steen der Wijzen
  • In gesprek met Jordy Davelaar
  • Op bezoek bij Orion Uden en nog veel meer………………..

 

Bestel

Extra Large Telescope

Zenit  DECEMBER 2017

In dit Zenit-nummer nemen we afscheid van Sterrenwacht onder de loep.Philip Corneille verzorgde zijn bijdrage over zijn bezoeken aan sterrenwachten waar ook ter wereld onder deze rubrieksnaam sinds november 2014, alhoewel we zijn eerste verslag al in eerdere Zenit-nummers konden lezen. Philip heeft besloten te stoppen met Sterrenwacht onder de loep vanwege andere drukke werkzaamheden, een besluit dat de redactie jammer vindt maar natuurlijk respecteert. Zenit dankt Philip voor zijn bijdragen en hoopt dat het afscheid niet definitief is. Wellicht dat we in de toekomst nog af en toe van zijn pennenvruchten mogen genieten.

Zenit werkt intussen aan een nieuwe rubriek, waarin we Nederlandse en Belgische publiekssterrenwachten en sterrenkundige verenigingen zelf aan het woord willen laten. Zij kunnen daarin hun eigen verhaal kwijt over hun historie, huidige activiteiten, plannen voor de toekomst, bijzondere verhalen, jubilea, een geweldenaar in de groep, maar ook over problemen waar je tegenaan kunt lopen. Bij publiekssterrenwachten en (KNVWS/VVS)-verenigingen zit veel kennis en ervaring over het populariseren van sterrenkunde, waarmee andere organisaties en individuen hun voordeel kunnen doen.

 

 

  • Grote Aardse telescopen
  • The Extremely Large Telescope
  • Nederlandse inbreng in ELT
  • In gesprek met Stephanie Cazaux
  • Deepsky NGC 1528, sterrenhoop in Perseus & meer

   

 

Bestel

Themanummer spectroscopie

Zenit  november 2017:

Dit jaar viert de ruimtevaart zijn zestigste verjaardag. Op 4 oktober 1957 lanceerde de Sovjet-Unie voor het eerst een satelliet in een baan rond de aarde. Niet wetenschappelijke motieven, maar de rivaliteit tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie in de Koude Oorlog was de grote drijfveer achter de ruimterace die na de lancering van Spoetnik 1 volgde. Ook de eerste voetstappen van Neil Armstrong op de maan in juli 1969 hadden bar weinig met wetenschap te maken, maar vormden het hoogtepunt en tevens de beslissing van de ruimterace met de Russen. Toch heeft de wetenschap uiteindelijk een enorme boost gekregen van de ruimtevaart, met name de sterrenkunde en de meteorologie. Weersverwachtingen en klimaatonderzoek zonder satellietwaarnemingen zijn tegenwoordig ondenkbaar en hoe zou onze kennis van het zonnestelsel ervoor staan als er geen missies zoals Voyager, Spirit en Opportunity, Cassini en Rosetta geweest waren?

 

 

 

  • Kennismaking met spectrografie
  • Spectra vastleggen en bewerken
  • Telescoop in beeld
  • Nobelprijs voor de ontdekking van zwaartekrachgolven
  • Dragon opnieuw gelanceerd en rakettrap maakt zachte landing

 

Bestel

Zenit Oktober 2017

Windhozen en tornado’s zijn indrukwekkend en gevaarlijk tegelijkertijd.
De condensatieslurf die uit een onweersbui zakt is een spectaculair gezicht, maar kan tevens een voorbode zijn van grote stormschade. Tornado’s kennen we vooral van het middenwesten van de Verenigde staten, waar ze, relatief gezien, tientallen keren vaker voorkomen dan bij ons en van tijd tot tijd grote verwoestingen aanrichten en slachtoffers eisen. In Nederland zijn ze veel zeldzamer, maar dat neemt niet weg dat dit natuurverschijnsel ook verschillende keren sporen van vernieling door ons land heeft getrokken. De Domtoren van Utrecht, die los staat van het schip van de Domkerk, getuigt daar bijna 350 jaar na dato nog steeds van. De belangrijkste ingrediënten voor het ontstaan van windhozen en tornado’s zijn onder meer sterke verticale luchtstromingen en windschering, terwijl specifieke meteorologische en geografische omstandigheden de kracht en de frequentie van tornado’s bepalen.

 

 

 

  • Grote tornado’s uit het verleden
  • Het ontstaan van hozen en tornado’s
  •  Meteo-tsunami treft Nederlandse kust
  •  Voyagers al veertig jaar onderweg –maar nu naar nergens

 

 

Bestel

Zenit8-2017

Zenit September 2017

Na meer dan 13 jaar nauwgezet onderzoek van Saturnus, zijn ringenstelsel en zijn manen, nadert nu de finale van de uiterst succesvolle Cassini-Huygens-missie. Met de bodem van de brandstoftank in zicht, valt het doek voor de ruimtesonde definitief. Het is geen optie om de Cassini- sonde tot in lengte van dagen rond Saturnus te laten draaien, want in dat geval zou de satelliet in de (verre) toekomst onverhoopt op Titan of Enceladus (het object rechts op de cover) kunnen botsen. Op deze manen kunnen wellicht micro-organismen gedijen en om te voorkomen dat eventueel op Cassini meegelifte aardse bacteriën hier een nieuwe habitat vinden, is gekozen voor een kamikazefinale. Deze maand legt Cassini zijn laatste baantjes rond Saturnus af, om uiteindelijk te verbranden in de atmosfeer van de planeet. De vurige ondergang van Cassini is voor Zenit aanleiding om in de thema-artikelen nader in te gaan op enkele belangrijke resultaten van de missie.

 

 

 

  • Cassini-Huyg
    ens. Missie naar Saturnus
  • Terrestische landschapsdynamiek op Titan
  • In gesprek met Margot Brouwer
  • In memoriam Chriet Titulaer
  • Zilveren anjer voor Jan Buisman

 

Bestel

Zenit zomernummer 2017:

Visueel waarnemen Wat is de beste tijd voor het waarnemen van de sterrenhemel? Lees het extra dikke juli- augustusnummer van Zenit, zo krijg je de beste tips over het echte waarneemwerk. Behalve over Visueel waarnemen, het thema van dit nummer, lees je meer over:

• Jagen op mysterieuze radioflitsen
• Donkere materie in een nieuw licht
• Visuele indrukken van de Melkweg – door Servé Vaessen
• Waarnemen onder een donkere hemel – door Jan van Gastel
• De geschiedenis van de Jakobsstaf
• De stand in wetenschapsland – door Ignas Snellen en Frank Verbunt

  

 

Bestel

Zenit 5 2017Zenit mei 2017

Het thema van het meinummer is zware sterren. Het is bekend dat deze kort maar krachtig leven. Door hun spectaculaire einde laten ze een onuitwisbare indruk achter. Helderheidsuitbarstingen en materieverlies kenmerken hun korte levensloop, voordat een ster als supernova zijn laatste adem uitblaast. In deze editie van Zenit lees je alles over deze superreuzen en hyperreuzen, hun levensloop en hoe ze aan hun einde komen.

Een greep uit dit blad:

  • Supernova 1987A, dertig jaar later
  • De allerzwaarste sterren in het heelal
  • Super- en hyperreuzen onder de sterren
  • Het astrolabium, een heel bijzonder instrument
  • Verzwolg Betelgeuze zijn begeleider?

 

Bestel

Zenit juni 2017

Zenit juni 2017

Sterrenstelsels kunnen met elkaar botsen, zonder dat een hypothetische
bewoner in een van die stelsels daar veel van merkt (afgezien van het verschijnen van een tweede Melkweg aan de hemel kort voor de botsing). Omdat de afstanden tussen sterrenstelsels in verhouding tot hun afmetingen vele malen kleiner zijn dan de afstanden tussen de sterren in de afzonderlijke stelsels, is de botsingskans tussen sterrenstelsels navenant groter. Maar tot sterbotsingen leidt zo’n ontmoeting vrijwel nooit.

Wel doet intussen de zwaartekracht zijn werk en leiden botsingen of nauwe passages tussen sterrenstelsels tot vervormingen, waarbij vaak lange materie-armen uit de stelsels getrokken worden. De uitgestrekte gas- en stofwolken in met name spiraalstelsels kunnen daarentegen wel met elkaar in botsing komen, wat leidt tot verhevigde stervorming. Sterrenkundigen bestuderen interacties tussen sterrenstelsels niet alleen door de telescoop, ze bootsen ze ook na met steeds geavanceerdere computersimulaties. Ook de amateur kan op dit terrein actief bezig zijn, zowel achter zijn kijker als de pc. U leest erover in het juninummer met als thema: Botsende sterrenstelsels

Een greep uit dit blad:

  • Interactie tussen stelsels
  • Colliding Galaxies: simuleer zelf botsingen!
  • Botsende sterrenstelsels in Stephans Kwintet
  • De sterrenhemel van juni
  • Het bewogen leven van een Uranus-Trojaan

 

Bestel

Zenit 4 2017 cover260pxZenit April 2017

‘Het veranderende weer in een opwarmend klimaat’ is het thema van dit Zenit nummer. Het uitgebreide en goed onderbouwde artikel over dit onderwerp in Zenit laat zien hoe klimaatschommelingen optreden, legt het klimaatmodel van Lorenz uit en vertelt over de toename van CO2 in de atmosfeer, volgens de waarnemingen van Amerikaanse chemicus Charles David Keeling.

 
Alvast een greep uit dit nummer:

– KNVWS- sterrenwachten bijeen bij Halley
– De sterrenhemel van april
– De geodiversiteit van het zonnestelsel
– Over het brede zicht van de Westerbork-telescopen

 

Bestel

Zenit 3 Zenit maart 2017

Het thema: De beginnende waarnemer verraad waar het focuspunt van dit nummer ligt. Je leert uit dit nummer hoe je de eerste stappen zet in de deepsky-fotografie, over zon-, maan- en planeet fotografie voor beginners en over het tekenen van de maan achter een telescoop.

Voor de gevorderde sterrenkijker valt er echter ook genoeg te zien in deze Zenit. `Lees het nieuws over de mogelijk ondergrondse oceaan op Pluto, de stand in wetenschapsland, verwoord door Ignas Snellen en Frank Verbunt en over het kwantumeffect bij een neutronenster. Zenit, altijd interessant en voor ieder wat wils.

Alvast een greep uit dit nummer:

– Het tekenen van de maan achter de telescoop
– Zon-, maan- en planeetfotografie  voor beginners
– In gesprek met Marco Langbroek
– Het tekenen van de maan achter de telescoop

 

Bestel

Zenit Nr2Zenit februari 2017

In dit nummer veel informatie over protoplanetaire schijven. De theorie dat de zon en haar planetenfamilie uit een samentrekkende gaswolk werden geboren is niet van gisteren. De Duitse verlichtingsfilosoof Immanuel Kant formuleerde zijn ‘nevelhypothese’ over het ontstaan van het zonnestelsel al meer dan 250 jaar geleden. In Zenit geven we een indruk hoe we ons deze vorming van planeten voor kunnen stellen.

Veel details van het geboorteproces van sterren en planeten gaan nog – letterlijk– schuil achter ondoorzichtige nevelsluiers, maar gelukkig worden er op dit gebied ook enorme vorderingen gemaakt.
Dankzij de nieuwe generatie telescopen en instrumenten kunnen astronomen circumstellaire
en protoplanetaire schijven, en daarmee de vorming van planeten, in steeds groter detail bestuderen. Dat heeft een schat aan nieuwe inzichten opgeleverd. Het thema-artikel
in dit Zenit-nummer brengt je kennis over schijven up-to-date.

Alvast een greep uit dit nummer:

– Protoplanetaire schijven
– Zo werkt een zoomoculair – Harrie Rutten
– Kant en Laplace brachten het zonnestelsel in beweging
– Schijven van gas en stof rond jonge sterren

Bestel

Weersverwachting

Foto van de dag

Tweets over sterrenkunde

Contact

Stip Media

Louise de Colignystraat 15 

1814 JA Alkmaar

+3172 531 49 78

info@zenitonline.nl

Login redactie